Promocję zdrowia historycznie poprzedzają koncepcje medycyny społecznej, medycyny środowiskowej, dziewiętnastowieczne ruchy higieniczne. Kraje europejskie mają swoje dobre doświadczenia, a Polska może pochlubić się wieloma wybitnymi postaciami pionierów promocji zdrowia. Już w 1522 roku ukazało się dzieło Macieja z Miechowa pod tytułem "Conservatio sanitatis", czyli "Pielęgnowanie zdrowia". Ksiądz Perzyna w XVIII wieku opisał "Porządek życia w czerstwości zdrowia w długie prowadzący lata". Jędrzej Śniadecki jest autorem dzieła "O fizycznym wychowaniu dzieci" (1805 rok). Nazwiska innych pionierów promocji zdrowia są powszechnie znane - Józef Dietl, Henryk Jordan, Ludwik Natanson. Szczególną rolę odegrało Warszawskie Towarzystwo Higieniczne utworzone w 1898 roku przez doktora Józefa Polaka.
Na zbyt mało popularną jeszcze koncepcję zdrowia publicznego składa się przekonanie o naturalnej wyższości podtrzymywania zdrowia nad walką z chorobami. Swój udział mają tu: epidemiologia, statystyka, ekonomika zdrowia, bioetyka, rehabilitacja, nauki o zarządzaniu i wiele innych.
Społeczne podejście do zagadnienia medycyny klinicznej, aby wpływać na środowisko i postawy ludzkie celem zachowania zdrowia - jest w opinii profesora Andrzeja Wojtczaka zbyt rzadkie, chociaż jest wymogiem czasów. Inaczej lekarz straci pozycję lidera w walce o zdrowie społeczeństwa, pozwalając na nadmierne wpływy ludzi fachowych, ale nie związanych z głęboką znajomością istoty rzeczy, a więc mogących prowadzić do nieprzewidywalnych skutków odległych.
Zdrowie jest wartością, dzięki której człowiek może realizować swoje aspiracje, zasobem, gwarantującym rozwój społeczny i ekonomiczny, środkiem do osiągnięcia lepszej jakości życia.
Wśród czynników, które wpływają na zdrowie człowieka wyróżnia się cztery grupy:
Wyraźnie widać, że dla zdrowia podstawową sprawą jest świadomość i wiedza ludzi na temat czynników umacniających zdrowie i je niszczących oraz wyrabianie postaw prozdrowotnych od początku życia jednostki.
Promocja zdrowia jest więc sztuką interwencji w systemy społeczne i zachęcania ich, aby rozwijały się w kierunku zdrowych środowisk.
Promocja zdrowia jest procesem umożliwiającym ludziom
Promocja zdrowia obejmuje pięć obszarów działań:
Promocja zdrowia, wcześniejszy prozdrowotny ruch społeczny, funkcjonuje też jako dziedzina nauki rozwinięta na gruncie dawnych zasad higieny. Jest procesem podejmowania decyzji w sprawach zdrowia, opiera się na aktywności środowisk i współpracy międzyresortowej.
Profilaktyka chorób to działanie głównie medyczne, przeciwko określonej chorobie lub grupie chorób. Często działania promocyjne i profilaktyczne są zbliżone do siebie i zmierzają w tym samym kierunku.
Profilaktyka zdrowotna, prewencja, promocja zdrowia - nie są tym samym. Punktem wyjścia dla profilaktyki jest choroba, a celem profilaktyki jest zapobieganie schorzeniom. W promocji zdrowia punktem odniesienia jest zdrowie, a jej celem inwestowanie w zdrowie i wzmocnienie zdrowia. Wszystkie te określenia mają jednak wiele wspólnego, stąd różnice w szerokości zakresu działań określanych przez różnych autorów jako promocja zdrowia.